Meral T.
Uzmanlar, "Çocuğunuzun karakter değerleri için de bir yol haritası oluşturun" dedi.
Çocuğunuzun hangi değerlere sahip olarak yetişmesini istiyor ve bunun için ne gibi hazırlıklar yapıyorsunuz? Yetişkin olacağı zamana kadar onda olgunlaşması gereken karakter değerleri için nasıl bir yol haritanız var? Amacınız çocuğunuzun iyi bir üniversite bitirip, bol para kazanacak, hatta sizi de ileride rahat ettirecek bir meslek sahibi olmasını mı sağlamak? Belki şirketinizin başına geçmesi ya da ismi, namı duyulmuş bir insan olmasına zemin hazırlamak mı? Yoksa öncelikli hedefiniz, O'nun; yardımsever, fedakar, sevgi-saygı ile yoğrulmuş, vatan sevgisi ile dopdolu, asla yalan söylemeyen dosdoğru, yeterince kendine güvenen, sabırlı bir insan olması mı? Her anne baba, biricik evladının, ortak insani değerlere sahip olmasını ister. Peki; barışçıl ve sevgi dolu olmasını isterken, çocuğunuz televizyonda şiddet içerikli film ve dizileri izlerken nasıl olacak? Yaşı ile çelişen aşırılıklara girmesin, terbiyeli olsun isterken, parmaklarının ucuna kontrolsüz, sınırsız bir internet dünyası verirken nasıl olacak? Vaktini değerli geçirmesini, zayi etmemesini isterken, anne babaların akşamları evde vaktini çok değerli geçirmemesine rağmen nasıl olacak? Sabırlı olsun isterken, O'nun ufak tefek yaramazlıklarına, ağlamalarına sabır gösteremeden nasıl olacak? Yardımsever olsun isterken, aynı binada oturduğumuz komşularımızın, yaşlı site ya da mahalle sakinlerimizin yardımına koşmazken, onların hal hatırlarını sormazken nasıl olacak ki?
EĞİTİM NEREDE BAŞLAR?
Bu soruları daha çok artırabilir, cevabı bizi mahcup edecek satırları sıralayabiliriz. Karakter -değerler eğitimi ailede başlar. Her kazanılması istenen değerde "en önde ve en sağlam model; anne babadır." Öyleyse anne babalar; hangi değerlerin çocuklarında yeşermesini, olgunlaşmasını istiyorlarsa o değeri önce bizzat kendileri yaşayacak ve aile ortamında yaşatacaklar. Konuşmayacak, yapacaklar. Eskilerin deyişi ile, "hal insanı olacaklar, kal insanı değil"
EĞİTİMCİLERE BÜYÜK GÖREV DÜŞÜYOR
Karakter eğitiminde aileden başka eğitimcilere de büyük görev düşüyor. Okulun, yaşam mekanı ve çok zaman geçirilen yer olduğu düşünülerek, bire birde ve arkadaşlar grupları arasında sorumluluklar verilmeli, takibi yapılmalı. Eksik olduğu yerlerde de, onarıcı, bir yaklaşım ile desteklenmeli. Bu yaklaşım, onun bu değeri içselleştirmesini sağlayacak aynı zamanda özgüvenini de geliştirecektir.
SORUMLULUK NEDİR?
Sorumluluk, bireyin kişiliğini tamamlayıp, kendine, ailesine ve topluma karşı görevlerinin bilincine ulaşması ve gereğini yapmasıdır. Eğitimin de önceliklerindendir. Sorumluluk bilincinin oluşması, küçük yaşlardan itibaren ihmal edilmemesi gereken duygusal gelişim ve ergenlik dönemine kadar devam eden zihinsel gelişim ile yakından ilgilidir. Sorumluluğun çocuğun karakterinde yerleşebilmesi için; soru sorma, akıl yürütme, işi sahiplenme, girişkenlik ve çok yönlü çözümler geliştirebilme (yaratıcılık) yetenekleri desteklenmelidir.
ANNE BABA NE YAPMALI?
Anne babalar çocuklarının yaşlarına göre, fiziksel özelliklerine de dikkat ederek onlara sorumluluk vermelidir. Bu sorumluluğu da, özellikle kendi hayatları ile ilgili olarak belli sınırlar dahilinde tanımlamalıdır. Örneğin, odasını toplamadı ise, "senin odan, sen toplayacaksın" denmelidir. Yapamadıklarında, başaramadıklarında, hayati zarar olmayacaksa, sonuca müdahale edilmemeli. Kendisinin katlanmasına olanak sağlanmalıdır. Aksi halde hayat boyu başaramayan, başarma endişesi yaşayan, pısırık bir kişi olacaktır.
*Ödevini yapmayan çocuk, ertesi gün uyarıyı ya da zayıf notu görmeli,
*Defterini evde unutan çocuk, ertesi gün sonucuna katlanmalı,
*Evdeki dağınıklığını toplamayan çocuğunuz bunun cezasını çekmeli,
*Okulda disiplinsizlik yapan çocuğunuz, tarafınızdan korunmamalı, destek görmemeli! problemini kendin çözebilirsin denmeli.
SORUMLULUK GELİŞİM VE BECERİ SAĞLAR
Çocukluk, önergenlik ve ergenlik döneminde olan tüm bireyler, ancak onlara verilen sorumluluklar ile yetişir, gelişir. Bu noktada büyük görev, model olma noktasında anne baba ve öğretmenine düşer. Çok sık kullanılan ''ama yapamaz ki?'' şüphe ve evhamlarına cevaben diyorum ki: ''Neden yapamasın?'' ya da ''Yapamayınca ne olur ki, bırakın yapamasın''ÖKüçük çocuğunuz ağlar mı? Bırakın ağlasın, ''lütfen odanın dışında ağla ki bizi rahatsız etme'' deyinÖ
ÇOCUKLAR; ''HAYIR'' DİYEBİLMEK, ERDEMDİR
Bir başka açıdan bakıldığında sorumluluk, öncelikleri belirleyip, her şeye evet dememektir.O akşam ders çalışma planı yapıldı ise,gelen bir telefon ile arkadaşlarla dışarıya çıkma teklifine hayır diyebilmektir.O gün hastalandığını öğrendiğimiz bir arkadaşımıza her şeyi geri plana iterek, ziyarete gidebilmektir. Yaz tatilini verimli geçirmek adına, her gün eğlenme, gezme tekliflerine hayır diyebilmektir. Sorumluluk ve disiplini çok enfes işleyen, Son Samuray ve Karete Kit filmlerini izlenmesini tavsiye ediyoruz.
Psikolog Aysun Erol
ÇOCUKLARDA SORUMLULUK BİLİNCİNİ OLUŞTURMAK
Sorumluluk kavramı son zamanlarda önemi daha da artan değerlerden birisi haline geldi. Kısaca sorumluluğu; bireyin yaş, cinsiyet ve gelişim düzeyine uygun olarak yüklendiği görevleri yerine getirebilmesi olarak tanımlayabiliriz. Çocuklarda iki yaşından itibaren sorumluluk duygusu aileden ve çevreden edindiği öğrenmelerle gelişmeye başlar. Bu eğilim aile tarafından çocuğun kendi kirli tabağını kaldırması, oyuncaklarını toplaması ve yerine koyması, yardımla giyinmesi, soyunması şeklinde değerlendirilebilir. Bu verilen görevler çocuğa bir iş başarmanın keyfini, değer görmenin kıvancını yaşatacaktır.
GÖREVLER ÇEŞİTLENDİRİLEBİLİR
Yaş büyüdükçe görevler çeşitlendirilebilir. Örneğin, dört yaşındaki çocuklar basit ev işlerine yardımcı olarak ailenin bir parçası olduklarını, onlara ihtiyaç duyulduğunu hisseder. Bunun yanı sıra sofra kurmak, bulaşık makinesini boşlatmak, alışveriş dönüşü malzemeleri yerleştirmek gibi sorumluluklar onlara verilebilir. Beş - altı yaşlarındaki çocuklar kirli giyeceklerini sepete atmak, kıyafet seçmek ve giyinmek, ayakkabı bağlamak, telefona gerektiği gibi yanıt vermek, çiçek sulamak gibi işleri kolaylıkla yapabilirler.
YAŞA GÖRE SORUMLULUK
Çocuğun yaşına uygun sorumluluklar verilmesi, seçim yapmasına izin verilmesi, onun adına düşünüp karar vermekten kaçınılması; çocuğun kendi kararlarını verebilen, karar verirken elindeki kaynakları kullanabilen, değer yargılarını gözeten, bağımsız davranabilen, kendine güvenli, başkalarının hakkını çiğnemeden kendi ihtiyaçlarını karşılayabilen bir birey olarak yetişmesini sağlayacaktır.
EBEVEYNLER NE YAPMALI?
Çocuğunuz sizinle işbirliği yapsa da yapmasa da ona koşulsuz sevgi ve onay gösterin. Çocuğunuz ne yaparsa yapsın ona değer verdiğinizi ve onu kabul ettiğinizi bilmesini sağlayın.
Koruyucu tutumdan vazgeçin. Bırakın sorumluluklarını kendi başına yerine getirsin. Bu konuda ona güvenin ve bunu davranışlarınızla ona gösterin.
Liste hazırlayın ve görevlerini kendisinin seçmesini sağlayın.
Kardeşler arasında adil bir görev paylaşımı sağlayın.
Yanlışlarının sonuçlarına katlanmasına izin verin. Bu konuda duygusal davranmayın.
Çocuğunuza iyi birer model olun ki, onlardan da iyi davranışlar bekleyebilin.
Ceza ve yaptırımlarla karşılaştırmak yerine manevi yönden destekleyin.
BUGÜN
