Ascu
Toksoplazma özellikle bebek planlayan çiftlerin
adını çokça duydukları bir kelime. Hatta kelime olmaktan öte toplumsal önyargılar ya da bilgisizlikten ötürü adeta bir sabıka gibi kedilerin üzerine yapışan bir hastalık ismi. Toksoplazmozis bir gerçektir ancak neyse ki kontrol ve önlemler sayesinde ‘Evinde her kedi besleyen bayan tehdit altındadır!’ ünleminin zayıfladığı da gerçektir…
Protozoon ailesinden Toxoplazma gondii isimli bir parazitin tüm sıcak kanlı canlılarda oluşturduğu hastalığa toksoplazmozis adı verilir ve kısaca toksoplazma olarak anılır. Kediler bu parazitin son konağıdır. Kediler, enfeksiyonu taşıyan fare ve kuş gibi avlarını ya da enfekte çiğ eti yemek suretiyle enfeksiyona yakalanırlar. Bu yolla alınan kistlerin bir kısmı brodizoit olarak kan ve lenf yolu ile kedinin çeşitli dokularına ulaşarak hastalık oluştururlar. Hikayenin insanları ilgilendiren bölümünde, geri kalan kistler oosit formunda dışkıyla vücut dışına atılarak çevreye bulaşırlar. Kedi dışkısı bulaşmış besinler ve toprak ile enfekte ve iyi pişmemiş et içeren yiyecekler, insanların hastalığı almasında önemli rol oynarlar.
Yetişkin kediler enfeksiyonu semptom göstermeden hafif atlatabilirler. Sadece yavrular ve bağışıklık sistemi çökmüş olanlar belirti gösterecek kadar etkilenirler. Bu kedilerde de her ne kadar ateş, iştahsızlık, bitkinlik, kusma, ishal bazen de öksürük gibi semptomlar gözlemlense de antibiyotikle takviye edilen genel bir destek tedavisiyle iyileşme sağlanabilir. İnsanlar ise bu hastalığa karşı bağışıklıklarının oluştuğundan bile bi haberdirler. Kaldı ki dünyada yaşayan insanların yarısının bu hastalığı geçirmiş olabileceği bildirilmiştir.
Grip benzeri kırıklık, belki hafif bir ateşle birlikte eklem ağrısı gibi basit semptomlarla hastalığı atlatanlar, normal olarak soğuk algınlığı dışında bir şeyden şüphe duymazlar. Ama her şey sona erdiğinde kanlarında yeterli düzeyde antikor oluşmuştur ve hayatları boyunca bir daha risk altında olmayacaklardır.
Duyumlarla gerçekler arasındaki fark bu kadar rahatlatıcı olsa da, hamileliği sırasında özellikle de ilk 20 haftanın içerisinde hastalığa yakalanan bayanların önemli bir kısmında düşük riski ortaya çıkmaktadır. Bu koşullar altında, evde kedi olsun ya da olmasın, hamile kalmadan önce kan testi yapılması zorunludur.
Test sonucunda görülen her pozitif sonuç, hasta olduğunuz anlamına gelmez. Toksoplazma taramasında iki temel parametreden faydalanılır. IgG; kandaki antikor titrasyonuna, IgM ise mevcut enfeksiyona işaret eder.
Test sonucunuzda IgG pozitif, IgM negatif ise hastalığı önceden geçirdiğinizi ve şu an itibarı ile bağışıklığınızın olduğunu bilmelisiniz. Tersine IgG negatif, IgM pozitif ise hastasınız, tedavi olmalısınız, olmasanız dahi IgG nin tekrarlanan test sonucunun pozitif olduğunu görmeniz gerektiği anlamı ortaya çıkar. Eğer her iki değer de negatif ise; daha önce toksoplazma ile hiç karşılaşmamışsınız ve riske açıksınız demektir.
Bu durumda genel korunma yöntemlerini uygulamak dışında kedinizin de toksoplazma yönünden tetkikinin ihtiyacı doğmaktadır. Gerçi kuvvetle muhtemel, her gün bir arada olduğunuz kedinizin de tıpkı sizin gibi negatif çıkacağı bu durumda, her ikinizin de hamileliğiniz boyunca diğer kedilerden izole kalmak koşuluyla birlikte zaman geçirmemeniz için bir neden yoktur.
Bazen de her iki parametre de pozitif sonuç verebilir; Bunun sebebi genelde enfeksiyon atlatıldıktan sonra bile IgM’nin kimi zaman yıllarca pozitif sonuç vermeye devam etmesidir. Gerçek enfeksiyon varlığını ortaya koymak için IgG Avidite testi yapılarak doğru tespite ulaşılabilir
Netice itibarı ile evimizde beslediğimiz kedimizle ilgili olarak toksoplazmozis tehditi bilinçli ve kontrollü bir yaklaşımla ortadan kaldırılabilir. Asıl önemli olan, antikor taşımayan bayanların diğer bulaşma şekillerine karşı tedbirli davranmasıdır.
Bunun için bebek planlarken ve hamilelik süreci içerisinde sokak kedileri ile temastan kaçınmalı, sebze ve meyveler tüketilmeden önce doğru şekilde yıkanmalı, etler çok iyi pişirilerek yenmeli, bahçe işlerinde mutlaka eldiven takılmalı, özellikle pastörize edilmemiş keçi sütünden uzak durulmalıdır.
Kediniz ve bebeğinizle birlikte mutlu günler dilerim.
Veteriner Hekim Ahmet Geyik
